Strona główna • W górę • Historia wioski

HISTORIA KAPLICY

  

   Z miejscowością Lędziny związane jest Zbicko, w którym aktualnie mieści się ośrodek MONAR. Było to kiedyś Królewskie Nadleśnictwo, a przedtem książęcy zamek łowiecki. Za panowania króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego, utworzono tutaj folwark. Został on później przekazany w dziedziczną dzierżawę, a następnie (15 lipca 1846 r.) przeszedł na własność podporucznika Władysława Reymann’a z miejscowości Borek w powiecie prudnickim. Ten godny szacunku, pobożny właściciel dóbr szlacheckich postanowił na wiosnę roku 1854 zaspokoić religijne potrzeby okolicznej ludności, zamieszkałej w dość dużym oddaleniu od opolskiego kościoła parafialnego, poprzez zbudowanie (jeszcze w tym samym roku) na terenie swojego majątku pięknej, obszernej, krytej gontem i zaopatrzonej w małą wieżę, kaplicy.

Mieszkańcy okolicznych miejscowości: Chrząstowic, Suchego Boru i Lędzin partycypowali w kosztach budowy przez dary pieniężne i dowóz materiałów budowlanych oraz darowizny na wyposażenie wnętrza kaplicy. Pozostałe koszty budowy pokrył właściciel dóbr szlacheckich Reymann. Obraz ołtarzowy (kopia Matki Boskiej Piekarskiej) namalował gimnazjalny nauczyciel rysunku, Buffa z Opola.

         Metropolita Heinrich zatwierdził ufundowanie kaplicy, zezwolił na odprawiania w niej Mszy świętej i zlecił równocześnie archiprezbiterowi Gleich’owi z Opola poświęcenie kaplicy. Nastąpiło to w uroczysty sposób 9 listopada 1854 r. Sam metropolita Heinrich odwiedził kaplicę 17 lipca 1855 r. przy okazji bierzmowania na terenie archiprezbiteratu Opole.

W kaplicy, wyposażonej w organy i dzwon, często odprawiano Mszę świętą. Celebrowali w niej przyjaciele fundatora i duchowni z Opola.

         W roku 1858 właściciel Reymann sprzedał majątek i przeniósł się do Opola. Klucze do kaplicy przekazał zasłużonemu przy jej budowie osadnikowi Karlowi Michalskiemu z Lędzin. Działania mieszkańców Lędzin zmierzały teraz do tego, by przenieść kaplicę do Lędzin. Nowy właściciel Zbicka, któremu bardzo zależało na tym, by działkę, na której stała kaplica, odzyskać dla swego majątku, popierał ich starania. W końcu arcybiskup wyraził zgodę na przeniesienie kaplicy ze Zbicka do Lędzin.

         W Lędzinach szybko znalazła się działka budowlana. Karl Michalski aktem notarialnym z dnia 23 maja 1868 r. zezwolił na budowę kaplicy na swoim gruncie, którym odtąd będzie dysponował katolicki proboszcz z Opola. Niedługo po tym kaplica została przez mieszkańców Lędzin rozebrana, przewieziona do Lędzin i na nowo, w tym samym stylu, zbudowana. Tylko sufit nad prezbiterium zyskał teraz sklepienie. W miejsce pokrycia gontem dano kaplicy masywne pokrycie dachówkowe, a dotychczasowe jednoskrzydłowe drzwi zostały zmienione na dwuskrzydłowe.

Już w dniu 17 listopada 1868 r. kaplica została poświęcona przez archiprezbitera Porsch’a z Opola. Koszty przeniesienia kaplicy ze Zbicka do Lędzin pokryli wierni z Lędzin. Na ten cel wykorzystano również 300 marek, które zapłacił nowy właściciel Zbicka za zwolnienie gruntu, na którym stała kaplica.

         W październiku 1870 r. przeniósł się do Lędzin na emeryturę były proboszcz z Brynicy Jakub Czogalla. Zrezygnował on w roku 1869 ze swojej  parafii i prowadził początkowo duszpasterstwo w klasztorze w Czarnowąsach, do chwili kiedy jesienią tego roku został w tym klasztorze zatrudniony kapelan Hugo Lex z Nysy. Codziennie odprawiał teraz Mszę świętą w Lędzinach, która w niedziele miała charakter uroczysty. Niestety ten dogodny dla wiernych czas trwał tylko pięć lat, gdyż w dniu 1 sierpnia 1875 r. lubiany przez wiernych ksiądz Czogalla zmarł mając 64 lata. Wierni z Lędzin towarzyszyli mu w jego ostatniej drodze do Brynicy, gdzie został pochowany. Teraz nabożeństwa odbywały się w Lędzinach bardzo rzadko i tylko w niedziele.

         W październiku 1870 r. przebywał w archiprezbiteracie Opole sufragan Gleich, celem udzielenia sakramentu bierzmowania. Przy tej okazji odwiedził również kaplicę Maryjną w Lędzinach.

         18 marca 1888 zmarł w Opolu, mając 69 lat, budowniczy i fundator kaplicy Reymann. Zmarły cieszył się w Opolu i okolicy najwyższym uznaniem. W latach 1850 – 1855 reprezentował opolski okręg wyborczy w drugiej izbie Landtagu. Ten szlachetny dobroczyńca znalazł swoje ostatnie miejsce spoczynku na opolskim cmentarzu.

         W roku 1891, w którym opady deszczu były szczególnie intensywne i zboże zaczęło kiełkować w snopkach, parafia opolska pod przewodnictwem kapelana Pittach’a zorganizowała pielgrzymkę błagalną do kaplicy Maryjnej w Lędzinach. Podczas Mszy św. niebo się wypogodziło i nastąpiła piękna pogoda. Wierni z Gosławic i Kolonii Gosławickiej, po złożeniu ślubowania, co roku w maju przychodzą z pielgrzymką do kaplicy w Lędzinach. Tradycja ustna głosi, że pierwszy raz przyszli przed obraz Matki Boskiej w 1858 r. (jeszcze do Zbicka), aby prosić o deszcz, gdyż panująca wówczas susza zagrażała plonom. I już w drodze powrotnej zaczęło padać.

         W roku 1896 Radca Duchowny Wrzodek zezwolił na zbudowanie w Chrząstowicach kościoła filialnego, w którym księża z kościoła parafialnego w Opolu odprawiali nabożeństwa w każde święto i niedziele, by tym samym zaoszczędzić parafianom z Chrząstowic, Suchego Boru i Lędzin drogę do kościoła parafialnego. Wg spisu ludności z dnia 1 grudnia 1895 r. zamieszkiwało w Chrząstowicach – 638 , w Suchym Borze – 262 a w Lędzinach – 253 katolików. Zbudowanie kościoła na tamtejszym terenie było więc bardzo potrzebne, gdyż kaplica w Lędzinach ledwie pomieściłaby jedną czwartą część tej liczby wiernych. Jako miejsce usytuowania tego kościoła filialnego wchodziły w rachubę z tych trzech miejscowości tylko Chrząstowice, gdyż miejscowość ta posiadała największą liczbę mieszkańców, była oddalona 12 km od kościoła parafialnego i jako jedyna z tych miejscowości posiadała stację kolejową (dzięki temu dla osób duchownych był łatwy dojazd). W roku 1911 Chrząstowice stały się jednostką duszpasterską, a w dniu 29 lipca tego roku kapelan Sonnek ze Szczecina został tu zatrudniony jako duszpasterz. Do jego rejonu duszpasterskiego zostały również przyłączone Suchy Bór i Lędziny. Chociaż parafianie z Lędzin mieli teraz do pokonania tylko 3-kilometrową drogę do kościoła, by uczestniczyć w niedzielnej Mszy świętej, szli nadal około trzy raz dłuższą drogą do opolskiego kościoła parafialnego. Twierdzili, że nigdy nie będą chcieli należeć do kościoła w Chrząstowicach. Jednak ks. Sonnek, którego pięcioletnia, pełna błogosławieństwa działalność jako kapelana w Opolu była jeszcze świeżo w pamięci wiernych z Lędzin, w krótkim czasie pozyskał serca tych ludzi. Jego duszpasterska działalność ukierunkowana była przecież nie tylko na wiernych z kościoła filialnego w Chrząstowicach, lecz w równej mierze na wiernych z Lędzin. Od pierwszego roku jego działalności kapłańskiej w Chrząstowicach prowadził procesje na św. Marka oraz procesje błagalne z Chrząstowic do kaplicy Maryjnej w Lędzinach.

W dzień 50 rocznicy istnienia kaplicy Maryjnej nastąpiło, przy licznym udziale wiernych, uroczyste poświęcenie nowego krzyża usytuowanego przed kaplicą, przez miejskiego proboszcza Abramskiego.

Przynależność wiernych z Lędzin do samodzielnej jednostki duszpasterskiej w Chrząstowicach okazała się dla nich korzystna. 19 października 1912 r. kardynał Kopp (na wniosek, który przedstawił ks. Sonnek) zezwolił na przechowywanie Najświętszego Sakramentu w kościele filialnym w Lędzinach. Dodatkowo ustalono, że co najmniej trzy razy w miesiącu będzie tam odprawiana Msza święta. Dzięki ofiarności wiernych w roku 1912 dokonano zakupu monstrancji oraz innych sprzętów i szat liturgicznych.

21 października 1913 r. kardynał Kopp przychylił się do kolejnej prośby, by w kościele filialnym w Lędzinach corocznie 14 listopada odbywała się wieczysta adoracja Najświętszego Sakramentu.

         14 lutego 1914 r. właścicielka działki kościelnej, wdowa Julia Michalski, przekazała prawo własności na nią na gminę wiernych z Lędzin. Do tego czasu katolicki proboszcz z Opola miał jedynie prawo rozporządzania tym gruntem.

         Wnuk fundatora, neoprezbiter Karl Reymann, otrzymał w dniu 18 czerwca 1914 r. święcenia kapłańskie we Wrocławiu i miał w dniu 27 czerwca, w dzień rocznicy urodzin jego dziadka, swoje uroczyste wejście do kaplicy Maryjnej w Lędzinach, gdzie odprawił Mszę świętą.

         W czasie I wojny światowej Lędziny poniosły straty nie tylko materialne, ale również w ludziach. Zginęło sześciu mieszkańców, których nazwiska figurują na tablicy pamiątkowej w kościele parafialnym w Chrząstowicach. Na polecenie władz zabrano na cele wojenne dzwon, a w czasie inflacji w roku 1923 utracono znaczny fundusz kościelny.

Z ofiar wiernych w roku 1920 miało miejsce malowanie kaplicy. W 1928 – naprawa dachu i nowe pokrycie wieży, wzmocnienie chóru i malowanie wnętrza kaplicy.

         Gdy ks. Sonnek został przeniesiony na proboszcza do kościoła Piotra i Pawła w Opolu, na jego miejsce przyszedł ksiądz Lebok.

         W roku 1930 kaplica Maryjna została powiększona przez dobudowanie od strony północnej bocznej kaplicy i zakrystii. Roboty budowlane wykonał Lipok z Chrząstowice, a roboty malarskie Pilawa z Lędzin. Koszty pokryli mieszkańcy Lędzin i częściowo mieszkańcy Suchego Boru. Ołtarz boczny wraz z figurą św. Józefa wykonał artysta rzeźbiarz Roch Czech, a figurę św. Józefa sfinansował Paul Filla. Ościeżnicę wykonał Josef Gąsior, a tynki zewnętrzne Josef Waletzko z Dębskiej Kuźni. Inni wykonali ponadto roboty dekarskie, złotnicze itd. W roku 1934 zakupiono dzwon. Oprócz tego urzędnik pocztowy Paul Fikus oraz Paul Filla podarowali kaplicy drugi dzwon.

         Z polecenia starosty na cele wojenne trzeba było oddać dwa dzwony, mosiężny lichtarz i pojemnik na wodę święconą. Nie można też było ukończyć instalacji elektrycznej.

24 stycznia 1945 r. wkroczyli do Lędzin Rosjanie. Już wcześniej Ojciec Walerius z Suchego Boru zabrał z tabernakulum Najświętszy Sakrament. 22 lutego 1945 r. Rosjanie włamali się przez okno do kaplicy, niektórzy strzelali do pozłacanej kuli na wieży. Wszystkie szyby zostały rozbite, a drzwi poważnie uszkodzone.

         1 marca 1945 r. Opolanie musieli opuścić miasto, co dotyczyło również osób duchownych. Do Lędzin, oprócz wielu innych, przybył również ksiądz Soremba, który codziennie odprawiał Mszę świętą.

         2 stycznia 1946 r. zmarł lubiany przez parafian Proboszcz Johann Lebok, a 4 lutego Ksiądz Braun z Opola (z kościoła św. Krzyża), został uroczyście wprowadzony jako proboszcz parafii Chrząstowice i odprawił 11 lutego pierwszą Mszę św. w kaplicy w Lędzinach. W kwietniu 1946 r., dzięki wielkiej ofiarności wiernych, pod kierunkiem Ks. Proboszcza Brauna kaplica ta została gruntownie wyremontowana i pomalowana przez Pilawę z Lędzin. W 1957 r. Proboszcz Braun, ze względu na niemieckie pochodzenie, został zmuszony do opuszczenia kraju. Również jego następca, Ks. Alfons Kubis, po 20 miesiącach pracy duszpasterskiej, 6 I 1959 r., wyjechał do Niemiec.

         W okresie wakansu pracę duszpasterską prowadził Ks. Ryszard Tomala, który później pomagał nowemu proboszczowi. 18 I 1959 r. parafię objął Ks. Ernest Kuboń. W 1962 r. kościół w Lędzinach wzbogacił się o 3 nowe ornaty (dwa z nich ufundował malarz Paweł Pilawa). Fundatorem nowego kielicha był Piotr Gąsior.

         W 1963 r. nieznani sprawcy włamali się w nocy do kościoła. Łomem otwarli tabernakulum, znieważyli Najświętszy Sakrament, zabrali wieczną lampę, świeczniki i cyborium, które później – porzucone w zbożu – znalazł pewien rolnik z Gosławic.

         W 1965 r. przebudowano wnętrze kościoła, by powstało więcej miejsca dla ludzi. Nowe ławki i podłogę pod nimi bezpłatnie wykonał stolarz Bul z Lędzin ze swoim ojcem z Chrząstowic. Prezbiterium podniesiono o kilkanaście centymetrów. Kościół z zewnątrz został otynkowany. W 1966 r. malarze Szymon Stefan i Alojzy Więcek dokonali restauracji wnętrza kościoła. W 1970 r. przy kościele została wybudowana szopa na sprzęt. W 1971 r. zbudowano nowe ogrodzenie cmentarza, a w następnym roku w kościele od strony drogi zamontowano nowe witraże i zakupiono fisharmonię.

         9 IV1978 r. misjonarz Ks. Teodor Piechota – werbista, pochodzący z Lędzin, odprawił swoje prymicje, a następnie udał się na misje do Togo. W 1979 r. wykonano marmurową posadzkę, ołtarz soborowy, szafy do zakrystii i nowy dzwon (odlany w Przemyślu). W 1983 r. dach kościoła został pokryty blachą cynkową. W następnym roku absyda kościoła została wyposażona w ambonkę i sedilia. Przez okres jednego roku w pracy duszpasterskiej pomagał Ks. Władysław Rakoczy.

         2 IX 1985 r. rozpoczął pracę w parafii Ks. Karol Kudla – pierwszy wikariusz w historii parafii. W 1987 r. otynkowano i pomalowano kościół (od zewnątrz). Wokół kościoła wybudowano nowe ogrodzenie.

         W 1988 r. nowym wikarym zostaje Ks. Wiesław Drygała. W 1989 r. zakupiono nowe organy. W 1992 r. – nowe rynny. Po krótkiej pracy wikarego Waldemara Augustynioka, w 1994 r. wikarym zostaje Ks. Edmund Pośpiech.

         W lipcu1997 r., po malowaniu wnętrza kościoła, przyszła powódź. Ucierpiało 27 rodzin. Woda jednak nie wdarła się do kościoła (zatrzymała się na progu świątyni). W następnym roku osuszano mury. W 1999 r. otynkowano kościół i ustawiono nowe ogrodzenie od strony dawnej szkoły. Już od lat przez Lędziny przechodzi Piesza Pielgrzymka Opolska na Jasną Górę. O. Norbert Kiwus, odwiedzając swoją rodzinę, odprawia Msze św. w kościele w Lędzinach.

         W 2000 r. nowym wikarym zostaje Ks. Erwin Kuzaj, który zorganizował wiele pielgrzymek po sanktuariach Polski i Europy. Parafianie z Lędzin chętnie w nich uczestniczyli. W styczniu 2002 r. Ks. Erwin Kuzaj został mianowany duszpasterzem Ośrodka MONAR w Zbicku. Od tego czasu leczący się w tym Ośrodku uczestniczą w Eucharystii w kościele w Lędzinach.

         Ks. Prałat Ernest Kuboń odszedł na emeryturę 19 VIII 2003 r. Nowym proboszczem został Ks. Dominik Rybol. Z jego inicjatywy w każdej wiosce powstała odrębna Rada Parafialna, która troszczy się o swój kościół.